Ալ Եսայան

IntelinAir

Ամերիկահայ գործարար, IntelinAir ընկերության հիմնադիր

Ալեքսիս Օհանյան

Reddit

Ամերիկահայ ձեռներեց, ներդրող, Reddit սոցիալական լրատվական կայքի համահիմնադիր

Հայկ Կայսերյան

KAYWEB and KAYWEB Angels

Ավստրալաբնակ հրեշտակ ներդրող, KAYWEB, KAYWEB Angels ընկերությունների հիմնադիր

Պիեռ Հեննես

Granatus Ventures

«Գրանատուս Վենչուրս» ընկերության համահիմնադիր եւ կառավարող գործընկեր

Dinebook

Նախապես տեղ ամրագրել ժամանցի վայրերում

Cartly

Մթերքի օնլայն գնում

Wakie

Զրուցել անծանոթի հետ, ստանալ հուզող հարցերի պատասխաններ

Mobitaxi

Օնլայն տաքսի ծառայություն

Share4Car

Օնլայն AutoStop-ը միավորում է նույն ճանապարհով երթեւեկողներին

PicsArt

Lուսանկարների խմբագրման համակարգ

Playland Armenia

Կրթական եւ ժամանցային անվճար խաղային հարթակ

Be Armenian

Հայկական թեմաներով հայալեզու ֆոներ եւ բացիկներ

Արա Յաղջյան. Մեկ ամսից կմեկնարկի Mobile ID-ի զանգվածային կիրառումը

Ապրիլի 6-ին Հայաստանում մեկնարկեց բջջային էլեկտրոնային թվային ստորագրության կամ Mobile ID-ի (mID) համակարգի փորձնական գործարկումը:

Համակարգը ներդրվում է «Էլեկտրոնային կառավարման ենթակառուցվածքների ներդրման գրասենյակ»-ի (ԷԿԵՆԳ ՓԲԸ-ի), «Նիկիտա Մոբայլ» ՍՊԸ-ի եւ բջջային օպերատորների ջանքերով: Այն գործիք է՝ անձը նույնականացնելու եւ ցանկացած էլեկտրոնային փաստաթղթեր առցանց ստորագրելու համար:

Itel.am-ը ներդրվող համակարգի մանրամասների շուրջ զրուցել է «Նիկիտա Մոբայլ» ընկերության հիմնադիր Արա Յաղջյանի հետ:

- Պրն Յաղջյան, կխնդրեի սպառողի տեսանկյունից ներկայացնել Mobile ID-ն օգտագործելու քայլերի հերթականությունը: Կոնկրետ ի՞նչ գործարքներ կարելի է իրականացնել համակարգի միջոցով:

- Mobile ID-ն նույնականացման գործիք է, պարզապես առցանց տիրույթում: Եթե մարդն ունի նույնականացման քարտ, այսպես կոչված՝ e-ID եւ դրա միջոցով մուտք է գործում պետական կամ այլ առցանց հարթակներ, որի համար նրան հարկավոր է card reader, ապա Mobile ID-ն այդ ամենի ավելի հեշտ եւ պարզեցված տարբերակն է:

Mobile ID-ից օգտվելու համար սպառողն առաջին հերթին պետք է իր բջջային կապի օպերատորին տեղեկացնի, որ ցանկանում է դառնալ Mobile ID-ի օգտատեր: Եթե բջջային կապի օպերատորը մատուցում է տվյալ ծառայությունը, ապա փոխում է բաժանորդի SIM քարտը (հեռախոսահամարը նույնն է մնում) եւ տրամադրում է նոր SIM քարտ՝ USIM, որի մեջ արդեն ներկառուցված է լինում Mobile ID հավելվածը: Տվյալ Mobile ID բաժանորդը ստանում է նոր սերտիֆիկատներ, որոնք կապվում են առկա e-ID քարտին:

Հաջորդ քայլով բաժանորդը պետք է ակտիվացնի այդ ծառայությունը: Դա կարող է արվել ինչպես օպերատորի գրասենյակում, այնպես էլ՝ առցանց, օրինակ՝ տանից: Դրանից հետո, որոշակի հրահանգներ կատարելուց հետո, ծառայությունը կակտիվանա: Այնպես որ, որոշ գործողություններ օնլայն տիրույթում բաժանորդը կկարողանա կատարել իր հեռախոսի միջոցով: Այլեւս card reader-ի եւ նույնականացման քարտի անհրաժեշտություն առցանց տիրույթում գործողություններ կատարելու ժամանակ չի առաջանա:

Mobile ID-ի միջոցով հնարավոր է իրականացնել երկու տեսակի գործարքներ՝ ստորագրել եւ նույնականացվել:

Լուրջ ուշադրություն ենք դարձնում անվտանգությանը: Գործընթացն անցնում է 28 տարբեր ցիկլերով, եւ յուրաքանչյուր ցիկլ պաշտպանության առանձին մեթոդ ունի: Գործընթացը տեւում է մոտ 40 վայրկյան, հետագայում այդ ժամանակն ավելի կկրճատվի:

Համակարգի վրա մեր կողմից 10 հոգի է աշխատում, կան նաեւ ներգրավված մարդիկ, քանի որ առկա են տեխնիկական բարդ խնդիրներ: Ավելի քան 5 սերվեր ենք տեղադրել ԷԿԵՆԳ-ի դատակենտրոնում, որպեսզի լոկալ տեղեկատվությունը հնարավորինս ընթանա լոկալ ցանցերով՝ ինտերնետի տիրույթից դուրս:

- Ինչպե՞ս է ընթանում թեստավորման փուլը, ե՞րբ է ակնկալվում ավարտը եւ ե՞րբ կմեկնարկի զանգվածային կիրառությունը:

-Ապրիլի 6-ին սկսվեց թեստավորման փուլը: Քանի որ հանդիսանում ենք նաեւ անձնական տվյալների մշակող, պետք է լավ թեստավորենք բոլոր գործընթացները, մասնավորապես՝ իրականացնենք ստորագրության տարբեր մեթոդների փորձարկումները: Ներկայում թեստավորում ենք Ucom-ի եւ Beeline-ի քարտերը: USIM քարտերն օպերատորները նախօրոք են պատվիրել, դրանց Հայաստան բերելու պրոցեսը տեւում է 1-2 ամիս:

Զուգահեռ պետք է բանակցենք ոչ միայն պետական, այլեւ ֆինանսական սեկտորի հետ, մասնավորապես՝ բանկերի եւ վարկային ընկերությունների հետ: Շատ բանկեր հետաքրքրված են, նույնիսկ թեստային փուլին մասնակցությամբ: Պայմանագրերն ենք պատրաստում, որպեսզի ուղարկենք բոլոր կողմերին:

Այս պահին երկու պետական սերվիս պրովայդեր՝ Անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեն եւ Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը, ինչպես նաեւ 2-3 մասնավոր ընկերություն թեստավորում են համակարգը: Թեստավորման շրջանում օգտագործողների քանակը շուրջ 30 է: Մոտ մեկ ամիս հետո կսկսենք զանգվածային օգտագործումը՝ գոնե մեկ օպերատորի միջոցով:

Բիզնես մոդելը դեռ չենք որոշել, թե արդյոք սպառողի համար քարտը փոխելը USIM-ով կլինի վճարովի, թե ոչ: Հնարավոր է՝ որոշակի գումար գանձվի: Ներկայումս բիզնես մոդելի վրա ենք աշխատում՝ հնարավոր է, որ ծառայությունը գործի բաժանորդային վարձով:

- Ո՞րն է «Նիկիտա Մոբայլ»-ի դերն այս գործընթացում: Ինչո՞ւ ԷԿԵՆԳ-ը չի կարող ուղիղ պայմանագրեր կնքել կապի օպերատորների հետ:

- Ծրագրում ներդրումն ամբողջությամբ կատարվում է «Նիկիտա Մոբայլ» ընկերության կողմից: Ուսումնասիրել ենք 2-3 երկրի փորձ եւ ընտրել ենք ֆիննական լուծումը, որը 10 տարուց ավել է, ինչ գործում է Ֆինլանդիայում եւ արդեն ներդրված է 8 երկրում: Այն լոկալիզացրել ենք Հայաստանի համար: Լուծումը համապատասխանում է անվտանգության բոլոր կետերին եւ ավելի մատչելի է:

Սա ռիսկային ներդրում է, բայց մենք փորձում ենք ամեն ինչ անել, որ մեր երկիրը եւս հայտնվի այն երկրների շարքում, որոնք մատուցում են նմանատիպ ծառայություն:

Պետությունը հրավիրել էր բոլոր այն իրավաբանական անձանց, որոնք ցանկանում էին դառնալ Mobile ID օպերատոր, ներդնել համապատասխան գումար եւ այդ ծառայությունը մատուցել: Քանի որ «Նիկիտա Մոբայլ»-ը 10 տարի շարունակ մատուցում է VAS (Value Added Services - բջջային օպերատորների ցանցերի միջոցով լրացուցիչ ծառայություններ մատուցող ընկերություններ) ծառայություներ՝ մոբայլ օպերատորների եւ ոլորտի այլ խաղացողների համար, մենք պատրաստ էինք նմանատիպ ծառայություն մատուցելուն, ունենք համապատասխան պատրաստված թիմ, փորձ, տեխնիկական որոշ լուծումներ:

Ինչ վերաբերում է ԷԿԵՆԳ-ին, ապա այն հավաստագրման կենտրոն է՝ ճանաչված պետության կողմից: Մոբայլ օպերատորները հանդիսանում են հեռահաղորդակցության ծառայությունների օպերատորներ, որոնք պարզապես մի կետից մյուսն են փոխանցում համապատասխան բովանդակությունը: Մենք ծառայություն մատուցող ենք եւ դա անում ենք՝ օգտագործելով բոլոր օղակները:

Ցանկացած ընկերություն, եթե գումար ներդներ, կարող էր դա անել առանց մեզ, սակայն այս դեպքում գումարը մենք ենք ներդրել:

- ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ն օրերս հայտարարեց, որ Mobile ID-ի ներդրման աշխատանքները կավարտի առաջիկա ամիսներին: Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք այդ որոշումը:

- Մենք մեր հարթակն այնպես ենք կառուցել, որ օպերատորներից ցանկացածը, կարող է շատ արագ միանալ մեզ: Ներկայում, թե ապագայում՝ ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի հետ կարող ենք միանալ առանց որեւէ սահմանափակման: Կարծում եմ, որ սա այն ծառայությունն է, որում օպերատորները չպետք է մրցակցեն: Սա պետք է հասանելի լինի բոլոր օպերատորների բաժանորդներին:

Եթե ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը ցանկանա, կարող է այս ծառայությունը մատուցել զուգահեռ մեր ծառայությանը, մենք ամեն դեպքում կաջակցենք նրան, եթե դրա կարիքը լինի՝ կապ չունի, մեզ հետ է, թե՝ ոչ:

- Դուք նշել էիք, որ ձեր հաշվարկներով՝ 2-3 տարվա ընթացքում Հայաստանում 50 հազ. բաժանորդ կօգտագործի Mobile ID ծառայությունը: Ի՞նչն է հիմք տալիս նման նախնական հաշվարկների համար:

- Եթե բանկերը եւ ընդհանրապես մասնավոր սեկտորը, անցնեն այս ծառայությանը, ապա շատ մեծ թվով մարդիկ կդառնան Mobile ID օգտատեր: 30-50 հազ. օգտատեր ունենալու դեպքում՝ մեր ներդրումներն արդեն կսկսեն հետ գալ:

Թիրախում այս պահին բիզնեսներն են, որոնք օգտագործում են ստորագրությունը, օրինակ՝ Հարկային ծառայության հետ հարաբերություններում: Այդ խավը Հայաստանում՝ տնօրեններ, հաշվապահներ, իրավաբաններ, որոնք օգտագործում են նման մեխանիզմներ, մարդիկ, որոնք օնլայն բանքինգից են օգտվում:

- Եթե համեմատենք տարածաշրջանի երկրների հետ, Mobile ID համակարգ ներդնելու փորձն այլ երկրներում կիրառվո՞ւմ է:

- Որքանով տեղյակ եմ, Վրաստանում նոր են ներդնում, Ադրբեջանում, Թուրքիայում արդեն ներդրված է: Ուկրաինայում թեստավորման փուլում են, ինչպես մենք: Ռուսաստանում մեկ օպերատորով թեստային փուլում է:

Այս ծառայությունը հատկապես Եվրոպայում է շատ տարածված: Իրականում մենք շատ ենք ուշացել: 2011-ից այս ծառայությունը մատուցելու գաղափարը կար: Պետք է այն 4-5 տարի առաջ արդեն ներդրվեր: Ուղղակի սկզբում պետք է ներդրվեր e-ID-ն եւ հետո նոր՝ Mobile ID-ն:

Արա Յաղջյանի հետ զրուցել է Նարինե Դանեղյանը

submit to reddit

Մեկնաբանություններ

Հարգելի այցելուներ, այստեղ դուք կարող եք տեղադրել ձեր կարծիքը տվյալ նյութի վերաբերյալ` օգտագործելուվ Facebook-ի ձեր account-ը: Խնդրում ենք լինել կոռեկտ եւ հետեւել մեր պարզ կանոներին. արգելվում է տեղադրել թեմային չվերաբերող մեկնաբանություններ, գովազդային նյութեր, վիրավորանքներ եւ հայհոյանքներ: Խմբագրությունն իրավունք է վերապահում ջնջել մեկնաբանությունները` նշված կանոնները խախտելու դեպքում:



banks
mediamax
sport
bravo