15:13 | 15.03.19 | Հարցազրույցներ | exclusive 51623

Լորան Սիգնորետ. Հայաստանում նոր սերունդն առաջ կմղի թվայնացման գաղափարը

 Օրերս Հայաստան էր այցելել Մայքրոսոֆթ ընկերության՝ Եվրոպայի, Միջին Ասիայի եւ Աֆրիկայի ծրագրային ապահովման կառավարման եւ վերահսկողության ղեկավար Լորան Սիգնորետը, ով հանդիպումներ է ունեցել ՀՀ պետական եւ հասարակական սեկտորի ղեկավարների հետ, ներկայացրել թվային փոխակերպման լավագույն պրակտիկաները, մասնավորապես Մայքրոսոֆթի փորձը այդ տիրույթում, քննարկել ընդհանուր համագործակցության հնարավորությունները։

Itel.am-ը զրուցել է Լորան Սիգնորետի հետ:

- Երկու տարի առաջ մեր զրույցի ընթացքում նշել էիք, որ Հայաստանում մտահոգիչ է ցանցահենության բարձր մակարդակը, եւ որ այդ խնդիրը լուծելու համար հարկավոր է պետական եւ մասնավոր հատվածների (կորպորոցիաներ, ստարտափներ) միջեւ համագործակցության հաստատում: Արդյոք սա մնո՞ւմ է մարտահրավեր Հայաստանի համար:

- Չեմ կարծում, որ էապես ինչ-որ բան է փոխվել: Հնարավոր է, որ երկրում առկա էին ավելի կարեւոր բաներ, որոնց մասին պետք էր անհանգստանալ: Բայց հիմա, երբ խնդիրները լուծվել են, գուցե ճիշտ է անդրադառնալ կիբեռանվտանգությանը:

Որեւէ մեկն ապահովագրված չէ կիբեռհարձակումներից: Վտանգը միայն այն «վատ տղաները» չեն, որոնք փորձում են տվյալներ գողանալ, այլեւ պետությունների փոխադարձ պայքարը: Այսօր սառը պատերազմը տեղափոխվում է կիբեռ տարածք: Յուրաքանչյուր երկիր պետք է ուշադրություն դարձնի այս հարցերին:

Նարինե Դանեղյանը զրուցում է Լորան Սիգնորետի հետ Նարինե Դանեղյանը զրուցում է Լորան Սիգնորետի հետ

Ֆինանսների, էներգետիկայի, հեռահաղորդակցության, տրանսպորտի ոլորտները չափազանց շատ են հարձակման ենթարկվում:

Յուրաքանչյուր կառավարություն պետք է ուշադրություն դարձնի այս հարցին: Այն երկիրը, որը դա չի անի, կամ կանի ոչ հաճախ, հավանաբար ավելի մեծ վնասներ կկրի: ԵՄ-ում, օրինակ, առկա են կիբեռանվտանգությանն ու տվյալների պաշպանությանն (GDPR) առնչվող մի շարք օրենքներ եւ կանոնակարգեր: Հայաստանում նման օրենքներ չկան: Հավանաբար, իմ խորհուրդը ՀՀ կառավարությանը կլիներ պարզել, թե որոնք են աշխարհում կիբեռանվտանգությանն ու տվյալների պաշպանությանն առնչվող բարձր ստանդարտները եւ համեմատելով՝ հասկանալ, թե Հայաստանը դրանց համեմատ ինչ դիրքերում է գտնվում: Եթե ավելի ցածր դիրքում է, ապա պետք է հասկանալ, թե ինչպես բարձրացնել անվտանգության, գաղտնիության, տվյալների հսկողության ստանդարտները:

- Մեր վերջին զրույցի ընթացքում նշել էիք, որ աշխարհի թվայնացումը խոշոր հնարավորություն է, եւ միաժամանակ՝ խոշոր մարտահրավեր: Արդյոք ներկայում այդ գործընթացն ավելի շատ դրակա՞ն, թե՞ բացասական ռիսկեր է պարունակում:

- Աշխարհը գնում է դեպի թվայնացում, եւ այսօր մեր բոլոր քայլերը թվային են:

Թվային տարածքում առկա են մեծ քանակությամբ անձնական տվյալներ: Իհարկե, դա ավելի հեշտ է դարձնում կապերի հաստատումն ու տեղեկատվության ստացումը: Դա, օրինակ, բիզնեսներին տալիս է մեծ քանակությամբ հնարավորություններ: Բայց վտանգը, որ գալիս է դրա հետ մեկտեղ, այն է, որ պետք է կարողանաս կառավարել այդ ողջ գործընթացը: Այսօր կիբեռհարձակումների մեծ հնարավորություններ կան, քանի որ խելացի հաքերների համար համակարգեր կոտրելու լավագույն ժամանակն է:

Թվայնացումը տալիս է տվյալների վերահսկողության հնարավորություններ եւ պատասխանատվություն:

Վերջին 2 տարիներին ամպային ծառայությունները, որոնք ավելի անվտանգ են, շատ են զարգացել: Այս ծառայությունները թույլ են տալիս ունենալ անվտանգության ամենաբարձր ստանդարտներ: Օրինակ, Microsoft Azur ամպային ծառայությունը համապատասխանում է ազգային բոլոր ստանդարտներին: Այնպես որ, եթե ամպային ծառայություն գնեք վստահելի պրովայդերից, ինչպես Microsoft-ն է, կարող եք վստահ լինել, որ ձեր անվտանգությունը բարձր մակարդակի է:

- 2018թ. կիբեռհարձակումների քանակի եւ գողացված տվյալների առումով հատկանշական տարի էր: Արդյոք հարձակումների քանակի ավելացումը պայմանավորվա՞ծ է նրանով, որ հարձակվողներն են տարեցտարի դառնում ավելի խելացի, թե՞ պաշտպանական կողմն է գնալով թուլանում:

- Պետք է դիտարկել երկու տեսակի հաքերների:

Առաջինը հանցագործ կազմակերպություններն են, որոնք հարձակում են իրականացնում գումար կորզելու նպատակով:

Մյուսն այն հաքերների խմբերն են, որոնք փորձում են հարձակման միջոցով իշխանություն ձեռք բերել, համակարգեր վնասել: Նրանք մեծ հնարավորություն ունեն հասնելու իրենց նպատակին, որովհետեւ այսօր ամեն ինչ թվային է: Եվ որքան այդ գործընթացն ավելի է թվայնացվում, այնքան ավելի շատ հնարավորություններ են ստեղծվում հաքերների համար: Ընդհանրապես, թվայնացումը հաքերների համար ավելի շատ հնարավորություններ առաջացրեց: Այնպես որ, թե կազմակերպությունները, թե անհատներն ունեն պաշտպանության կարիք:

- Առաջիկա տարում ի՞նչ պլաններ ունի Microsoft-ը՝ կապված Հայաստանի հետ:

- Մեր հայաստանյան գրասենյակում հիանալի թիմ է աշխատում: Սերտ համագործակցում ենք տեղական էկոհամակարգի հետ: Կառավարության հետ քննարկում ենք, թե այն ինչպես վերջինս կարող է կառուցել նոր ՏՏ ենթակառուցվածքներ, եւ ինչպես մենք կարող ենք օգնել այդ հարցում: Մեր ներդրումները տարածաշրջանում եւ Հայաստանում շատ կայուն են:

Կարծում եմ՝ Հայաստանում առկա են լուրջ հնարավորություններ: Հայաստանը դինամիկ երկիր է, այստեղ կա ինժեներական մշակույթ: Համոզված եմ, որ նոր սերունդը առաջ կմղի Հայաստանում թվայնացման գաղափարը:

Լորան Սիգնորետի հետ զրուցել է Նարինե Դանեղյանը