Մարինա Մխիթարյան

Kolba Lab

ՄԱԶԾ/Կոլբա նորարարական լաբորատորիայի ղեկավար

Պիեռ Հեննես

Granatus Ventures

«Գրանատուս Վենչուրս» ընկերության համահիմնադիր եւ կառավարող գործընկեր

Րաֆֆի Գրիգորյան

U.S. Democratic National Committee

ԱՄՆ դեմոկրատական կուսակցության ազգային հանձնաժողովի գլխավոր տեխնոլոգիական տնօրեն (CTO)

Կարեն Վարդանյան

Union of Information Technology Enterprises

ԻՏՁՄ գործադիր տնօրեն

ARLOOPA

Վիրտուալ եւ լրացված իրականություն

Shadowmatic

Երեւակայությունը զարգացնող 3D փազլային խաղ

Eye Care Plus

Ստուգել եւ մարզել տեսողությունը

PicsArt

Lուսանկարների խմբագրման համակարգ

Share4Car

Օնլայն AutoStop-ը միավորում է նույն ճանապարհով երթեւեկողներին

Mashtots

Արեւմտահայերեն սովորեցնող հավելված

Playland Armenia

Կրթական եւ ժամանցային անվճար խաղային հարթակ

Zangi

Անվճար HD տեսազանգեր,չաթ

Ucom-ի նոր համակարգը լսում եւ տեքստի է վերածում հեռախոսազրույցը

Ucom ընկերությունը արհեստական բանականության հիմքով հայերեն լեզվով խոսքի ավտոմատ ճանաչման (Speech recognition) համակարգ է մշակել:

Itel.am-ը տեխնոլոգիայի մասին զրուցել է Ucom-ի հայերեն խոսքի ճանաչման համակարգի ծրագրի ղեկավար Զավեն Նավոյանի հետ:

Տեխնոլոգիայի մասին

«Սա տեխնոլոգիա է, որն իրենից ներկայացնում է հայերեն խոսքի ավտոմատ ճանաչման եւ սղագրման համակարգ: Համակարգը լսում եւ տեքստային տարբերակով վերարտադրում է հեռախոսով արտաբերվող հայերեն խոսքը»,- բացատրել է Զավեն Նավոյանը՝ ընդգծելով, որ համակարգը չի հասկանում բովանդակությունը, այլ ուղղակի տեքստն է սղագրում:

Ծրագրի ղեկավարի խոսքով՝ Ucom-ի թիմն արդեն 6 տարի է՝ աշխատում է համակարգի մշակման վրա: Աշխատանքներում ներգրավված են եղել բնական լեզվի մշակման (natural language processing) եւ մեքենայական ուսուցման մասնագետներ, ծրագրավորողներ, լեզվաբաններ:

Աշխատելուն զուգահեռ, նոր ձայնագրություններ են կուտակվելու, որը կօգնի համակարգի որակն էլ ավելի բարձրացնել:

Գաղափարի մասին

Համակարգի ստեղծման գաղափարը Ucom-ի ղեկավարության մոտ ծագել է 6 տարի առաջ:

Զավեն Նավոյանը պատմում է, որ ամենասկզբում գաղափարը վերացական էր եւ անհնար էր գնահատել դրա բարդությունը: Ու չնայած մեծ ռիսկերին, այնուամենայնիվ, որոշել են զբաղվել նախագծով:

«Այստեղ էական է, թե ինչ խնդիր ես դնում քո առջեւ: Եթե նպատակն անաղմուկ պայմաններում ինչ-որ որակ ստանալն է, երբ խոսում է մեկ հոգի, դա համեմատաբար ավելի հեշտ խնդիր է: Սակայն, եթե համակարգը պետք է հասկանա ցանկացած զանգ կատարողի՝ ցանկացած դիկցիայով, ցանկացած, այդ թվում, աղմկոտ վայրից, դա շատ ավելի բարդ խնդիր է»,- նշել է Զավեն Նավոյանը:

Բարդությունների մասին

Համակարգի մշակման փուլում առաջացել են մի շարք դժվարություններ: Դրանցից մեկը, ըստ Զավեն Նավոյանի, խոսակցական եւ գրական հայերեն լեզուների տարբեր լինելու պատճառով է:

«Խոսակցական հայերենում շատ ենք հանդիպում այնպիսի նախադասությունների, որոնք 90 տոկոսով կամ ռուսերեն կամ ժարգոնային բառերից են կազմված: Համակարգի խնդիրն է կարողանալ այդ պայմաններում աշխատել եւ պատշաճ որակ ապահովել»,- բացատրել է նա:

Մյուս բարդությունը կապված է համապատասխան մասնագետներ գտնելու խնդրի հետ: Համակարգի վրա, ընդհանուր առմամբ, 10 հոգի է աշխատել:

«Երբ նոր էինք սկսում, համապատասխան մասնագետներ Հայաստանում չկարողացանք գտնել: Այդ պատճառով աշխատանքի բաժանում տեղի ունեցավ: Գործընթացի մի մասն արվեց այստեղ, մյուս մասը՝ Եվրոպայում»,- նշել է Զավեն Նավոյանը:

Որպես երրորդ խոչընդոտ՝ նա առանձնացնում է աղմուկը:

«Պարզվում է, որ հայերը բավական աղմկոտ են, եւ երբ մեր ուղարկած ձայնագրությունները եվրոպացի գործընկերներն էին լսում, շատ էին զարմանում, որ հայաստանյան հեռախոսազանգերի մեջ այդքան աղմուկ կա: Այս 6 տարում կարողացանք հավաքել եւ անոտացնել աղմուկների բավական մեծ բազա: Նպատակն է, որ համակարգը կարողանա հասկանալ եւ տարբերակել աղմուկը, այլ ոչ թե մոտարկել ինչ-որ բառի: Հավաքված բազան օգնեց, որ համակարգը սկսի իրեն բավական կայուն պահել՝ աղմկոտ միջավայրում կատարվող զանգերի ժամանակ»,- բացատրել է ծրագրի ղեկավարը:

Կիրառական նշանակության մասին

«Տեխնոլոգիան պատրաստ է: Այս պահին խնդիր ենք դրել նախ համակարգը կիրառել Ucom-ի ներսում, սակայն դեռ չենք հստակեցրել, թե դրա միջոցով ինչ խնդիրներ ենք լուծելու: Այս պահին այն կարող է աշխատել միայն հեռախոսազանգեր սղագրելու նպատակով: Պատճառն այն է, որ այն աշխատում է միայն որոշակի ակուստիկ պայմաններում: Համակարգը հնարավորություն է տալիս այն կիրառել նաեւ այլ վայրերում, սակայն այդ մասին դեռ չենք մտածում»,- ամփոփել է Զավեն Նավոյանը:

Զավեն Նավոյանի հետ զրուցել է Նարինե Դանեղյանը

submit to reddit

Մեկնաբանություններ

Հարգելի այցելուներ, այստեղ դուք կարող եք տեղադրել ձեր կարծիքը տվյալ նյութի վերաբերյալ` օգտագործելուվ Facebook-ի ձեր account-ը: Խնդրում ենք լինել կոռեկտ եւ հետեւել մեր պարզ կանոներին. արգելվում է տեղադրել թեմային չվերաբերող մեկնաբանություններ, գովազդային նյութեր, վիրավորանքներ եւ հայհոյանքներ: Խմբագրությունն իրավունք է վերապահում ջնջել մեկնաբանությունները` նշված կանոնները խախտելու դեպքում:



banks
mediamax
sport
bravo